www.rechtspraak.nl

Alle landelijke nieuwsberichten van de Rechtspraak
  1. Hoe moet een advocaat handelen als zijn cliënt niet wil meewerken aan een persoonlijkheidsonderzoek, dat mogelijk leidt tot een tbs-maatregel?

    Dat is het onderwerp van een artikel (advocatenblad.nl) dat de Amsterdamse senior rechter Han Jongeneel schreef voor het Advocatenblad. Hij onderzocht 50 zaken (een niet-significante steekproef) van verdachten die zo'n onderzoek weigerden. Deze 50 zaken resulteerden in:

    • toch tbs: 29 keer
    • geen tbs, wel hogere straf: 6 keer
    • geen tbs: 15 keer

    Jongeneel concludeert aan de hand van zijn onderzoek dat er geen eenduidig antwoord mogelijk is op de vraag wat een advocaat moet doen als zijn cliënt niet mee wil werken aan een persoonlijkheidsonderzoek. Immers: vaak wordt toch tbs opgelegd en soms wordt geen tbs opgelegd, maar wel een hogere straf. 'Niet meewerken' is in ieder geval niet altijd het beste advies, aldus Jongeneel. De belangrijkste vraag bij deze afweging is de vraag hoe de advocaat zijn rol ziet: is hij er puur en alleen voor het belang van zijn cliënt of moet hij ook het recidive-risico meewegen? Het antwoord op die vraag is een kwestie van interpretatie van de gedragsregels van de advocatuur. Die schrijven in algemene zin voor dat de hoofdtaak van een advocaat is het verlenen van advies en bijstand aan individuele cliënten. Maar er is ook een 'openbaar belang', 'waarvoor een enkele maal zelfs het belang van zijn cliënt zal moeten wijken'.

    Zie ook: veel gestelde vragen over tbs

  2. De Dag van de Rechtspraak stond dit jaar in het teken van De rechter van de toekomst - de toekomst van de rechter. Circa 700 mensen, onder wie veel rechters, kwamen op 27 september bijeen in het Utrechtse TivoliVredenburg om over dit thema te praten.

    Hoogtepunt van de dag was de Rechtspraaklezing van Lord Thomas, de hoogste rechter van Engeland en Wales. De dag werd afgesloten door voorzitter Frits Bakker van de Raad voor de rechtspraak. Tussen deze 2 programmaonderdelen in waren er verschillende workshops waarin diverse aspecten van de toekomstige rechtspraak aan de orde kwamen, zoals robotisering, digitalisering en innovatieve werkwijzen en procedures.

    E-zine

    Naar aanleiding van de dag is een e-zine gemaakt. In vogelvlucht is terug te zien en te lezen wat er voorbijkwam. Vanuit het e-zine kan worden doorgeklikt naar nieuwsberichten, de Rechtspraaklezing en video's.

  3. Regeerakkoord: eenvoudiger procedures, buurt- en schuldenrechter

    De Raad voor de rechtspraak is verheugd over de passage in het regeerakkoord waarin staat dat er wetgeving komt die ruimte geeft aan de rechter om te experimenteren met eenvoudige procedures. Hetzelfde geldt voor de aankondiging van de ‘buurtrechter’, die zich op lokaal niveau gaat richten op juridisch eenvoudige zaken tegen lage griffiekosten. Ook is de Rechtspraak blij met de ‘schuldenrechter’ en met de uitdrukkelijke aandacht voor de problematiek van de ‘vechtscheidingen’.  

    Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak: ‘Het nieuwe kabinet heeft oor gehad voor onze roep om procedures laagdrempeliger en eenvoudiger te maken. Gebleken is dat huidige juridische procedures bij de geschillen van gewone mensen vaak te complex zijn en de drempels voor een gang naar de rechter te hoog. Rechters moeten verschillende instrumenten in hun gereedschapskist hebben. De Rechtspraak wil kunnen experimenteren met eenvoudige procedures. Zo’n procedure moet partijen bij elkaar brengen in plaats van het conflict alleen maar groter te maken. Denk bijvoorbeeld aan burenruzies of vechtscheidingen; om die conflicten effectief te beslechten zijn de huidige procedures niet altijd even geschikt. Rechters willen de problemen die daaraan ten grondslag liggen in samenhang kunnen bekijken en effectief oplossen.’

    ​Schuldenrechter

    In dit verband roemt Frits Bakker ook het in het regeerakkoord aangekondigde experiment met een ‘schuldenrechter’, die alle zaken van een schuldenaar geconcentreerd gaat behandelen. Frits Bakker: ‘Mensen met schulden zitten vaak gevangen in een web van problemen. Rechters kunnen alleen echt iets betekenen als ze de problemen in samenhang kunnen behandelen. We zijn blij dat dit mogelijk wordt.’

    Bakker is eveneens te spreken over het feit dat in het regeerakkoord staat dat griffierechten, het geld dat moet worden betaald voor de gang naar de rechter, niet wordt verhoogd (behoudens indexatie).

    ​Investeren in strafrechtketen

    Uit het regeerakkoord blijkt verder dat er in de digitalisering van de strafrechtketen, waartoe onder meer Rechtspraak, politie en Openbaar Ministerie behoren, wordt geïnvesteerd. In 2018 is dit 15 miljoen euro en in de jaren 2019 tot en met 2021 steeds 70 miljoen euro. Frits Bakker, die eerder al pleitte eerder voor een betere informatie-uitwisseling tussen Rechtspraak, OM en politie (zie Frits Bakker: ‘Kleed strafrechter niet verder uit’), noemt dit ‘een flinke stap in de goede richting’. Het eerder dit jaar uitgekomen rapport ‘De toekomst van de strafrechtspleging: Ambities voor gezamenlijke versterking’(ook wel ‘commissie Van den Emster’ genoemd) becijferde de benodigde extra financiële middelen voor de hele keten op structureel 100 miljoen euro.

    ​Technische en inhoudelijke innovatie

    In de aanloop naar het nieuwe kabinet vroeg de Raad voor de rechtspraak in een brief aan de informateurvan het nieuwe kabinet verder om voldoende middelen om de komende jaren op technisch en inhoudelijk gebied te kunnen innoveren. Onder inhoudelijk innoveren vallen onder meer de genoemde laagdrempelige procedures. Technisch innoveren gebeurt momenteel in het digitaliserings- en moderniseringsprogramma Kwaliteit en Innovatie. Maar ook daarna zijn er investeringen nodig voor de doorontwikkeling van de procedures, onderhoud van de automatisering, blijvende digitale innovatie en dienstverlening aan juridische professionals en rechtszoekenden. Frits Bakker: ‘In het regeerakkoord zien we dat veel van onze wensen gehoor hebben gekregen. Ik heb er vertrouwen in dat we er met het nieuwe kabinet wat betreft de budgettaire consequenties uit zullen komen. We gaan hier graag op korte termijn met de nieuwe minister van Veiligheid en Justitie over in gesprek.’ 

  4. Nieuwe editie Criminaliteit en rechtshandhaving

    De geregistreerde criminaliteit is in 2016 opnieuw gedaald: er werden minder misdrijven geregistreerd en minder verdachten aangehouden dan het jaar ervoor. Deze daling werkt door in nagenoeg de hele strafrechtelijke keten, waar onder andere Rechtspraak, politie en Openbaar Ministerie toe behoren.

    Grafiek van de geregistreerde misdrijven sinds 2007. Er is een duidelijk daling van de geregistreerde criminaliteit te zien.

    Dit blijkt uit de publicatie Criminaliteit en rechtshandhaving 2016 (cbs.nl).  Dit is een gezamenlijke publicatie van de Raad voor de rechtspraak, het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum en het Centraal Bureau voor de Statistiek, in samenwerking met het Openbaar Ministerie en de Nationale Politie.

    Alleen wat wordt geregistreerd

    Dat de geregistreerde criminaliteit daalt, wil niet per se zeggen dat er ook minder criminaliteit is. Zo blijkt uit Criminaliteit en rechtshandhaving dat de bereidheid om aangifte te doen van criminaliteit laag is. Ook wordt maar een klein deel van de cybercriminaliteit meegeteld, omdat in de slachtofferenquêtes alleen wordt gevraagd naar veelvoorkomende vormen van  (cyber)criminaliteit. Verder laat ondermijning (vermenging van de onderwereld en de bovenwereld) zich nog niet vertalen in de cijfers. Het gaat hierbij vaak om slachtofferloze delicten (bijvoorbeeld drugshandel), of er is een lage aangiftebereidheid vanwege angst voor represailles. Het WODC en het CBS onderzoeken deze fenomenen momenteel, om meer zicht op ondermijning te krijgen.

    Afgehandelde zaken

    De daling in het aantal verdachten als gevolg van minder geregistreerde criminaliteit is ook terug te vinden in het aantal door het Openbaar Ministerie en de rechter afgedane zaken: het OM handelde in 2016 203 duizend zaken af, 1 procent minder dan in 2015 en 28 procent minder dan in 2007. De rechter deed vorig jaar 94 duizend zaken af, 11 procent minder dan in 2015 en 28 procent minder dan in 2007.

    Andere definitie

    Dit aantal van 94 duizend wijkt af van de definitie die de Rechtspraak hanteert. Zo telt het CBS ontnemingszaken en nietigverklaringen van de dagvaarding niet mee. In 2016 werden volgens de Rechtspraakdefinitie 101.500 zaken door de rechtbanken (dus exclusief hoger beroep) afgehandeld. In 2015 waren dit nog 115.700 strafzaken. In beide getallen is geen rekening gehouden met de overtredingszaken die door de kantonrechter werden afgehandeld.

    'Zorgelijke ontwikkeling'

    Eerder dit jaar noemde Frits Bakker, voorzitter van de Raad voor de rechtspraak, het een 'zorgelijke ontwikkeling' dat steeds minder zaken voor de strafrechter worden gebracht (zie 'Daling aantal strafzaken zorgelijke ontwikkeling'). Bakker wees toen op gebrekkigen middelen, het feit dat steeds meer zaken buiten de strafrechter om worden afgedaan en op nieuwe vormen van criminaliteit, waar de huidige instanties nog onvoldoende antwoord op hebben.

    Over Criminaliteit en rechtshandhaving

    In de publicatie Criminaliteit en rechtshandhaving wordt statistische informatie over criminaliteit en het optreden van politie en justitie tegen criminaliteit gebundeld. Het is een statistisch naslagwerk en bestemd voor een breed publiek: politiek, beleid, pers, wetenschap en onderwijs. De publicatie beschrijft ontwikkelingen in de periode 2007–2016 en bevat nieuwe analyses van cijfers die deels eerder zijn gepubliceerd.

  5. Via het uitsprakenregister van de Rechtspraak kan vanaf nu eenvoudig worden doorgeklikt naar de juridische bronnen waarnaar wordt verwezen in een uitspraak. Als de rechter in zijn uitspraak bijvoorbeeld wetteksten, Europese regelgeving of internationale verdragen noemt, worden deze in een handig overzicht getoond en zijn na een muisklik te lezen.

    Door deze ‘verrijkte uitspraak’ aan te bieden wordt de (vaak complexe) juridische achtergrond van een rechterlijke beslissing beter zichtbaar. De normale, officiële uitspraak – zonder linkjes en alleen met platte tekst – blijft ook beschikbaar.

    In het uitsprakenregister kan worden gezocht in honderdduizenden uitspraken, bijvoorbeeld op trefwoord. De nieuwe bronverwijzingen zijn te vinden door in het uitsprakenregister bij een uitspraak op de knop ‘verrijkte uitspraak’ te klikken (zie afbeelding). De Rechtspraak maakt met deze nieuwe functie de rechterlijke uitspraken toegankelijker. Zo hoeven gebruikers van het register de gerelateerde juridische bronnen niet meer handmatig op te zoeken.

    Samenwerking

    De techniek die nodig is om verrijkte uitspraken te kunnen aanbieden is ontwikkeld door het Kennis- en Exploitatiecentrum Officiële Overheidspublicaties (KOOP) van Uitvoeringsorganisatie Bedrijfsvoering Rijk, en is onder andere gefinancierd door de Belastingdienst en de Raad voor de rechtspraak. De ingebruikname van de zogenoemde LinkeXtractorwerd maandag 9 oktober 2017 gevierd tijdens een bijeenkomst bij de Raad voor de rechtspraak in Den Haag.